FOT. powyżej i po lewej.: Albert von Szent-Györgyi

Witamina C

Ważne informacje o Witaminie C 1-3

Witaminę C odkrył w 1928 r. noblista Albert Szent-Györgyi.

Witamina C jest składnikiem niezbędnym do prawidłowego rozwoju wielu procesów życiowych ze względu na aktywizowanie enzymów, pobudzenie układu przysadkowo-nadnerczowego, udział w syntezie kortyzonu i kortykosteroidów, syntezie kolagenu i innych ważnych procesów.

Dzienne minimalne zapotrzebowanie na witaminę C jest największe spośród wszystkich witamin. Wynosi ono u dorosłego człowieka około 1 mg/kg masy ciała, u niemowląt i dzieci około 2 mg/kg masy ciała. Zapotrzebowanie na witaminę C wzrasta u kobiet w ciąży i karmiących (około 1,5 mg/kg masy ciała) oraz w różnych stanach chorobowych (nadciśnieniu tętniczym, cukrzycy, u osób hemodializowanych), u osób palących papierosy, a także u ludzi będących pod wpływem stresu. Wzrasta również przy ciężkim, długotrwałym wysiłku fizycznym, podczas wymiotów, braku łaknienia oraz zaburzeń czynności jelit.

Ze względu na brak enzymu oksydazy L-gulonolaktonowej, organizm ludzki nie ma zdolności wytwarzania witaminy C samodzielnie i musi pobierać ją wraz z pożywieniem i/ lub suplementować.

Witamina C

WITAMINA C MOŻE BYĆ STOSOWANA:

  • w celu wspomagania prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego
  • w celu wspomagania prawidłowej produkcji kolagenu - dla prawidłowego funkcjonowania naczyń krwionośnych, chrząstki i kości
  • w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym - wywołanym m.in. przez:21-23
    - stres,
    - używki,
    - intensywny, regularny wysiłek fizyczny,
    - niewłaściwą dietę,
    - zanieczyszczenie środowiska (np. pestycydami, metalami ciężkimi),
    - nasiloną ekspozycję na promieniowanie słoneczne,
    - wiek.
  • w stomatologii - witamina C uczestniczy w tworzeniu kolagenu obecnego w zębinie i kościach, wspomagając ich prawidłowe funkcjonowanie, co odgrywa istotne znaczenie np. w implantologii, chirurgii szczękowej18,24,25
  • jako witamina piękności - witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu, ktory stanowi główny budulec skóry właściwej16
  • w celu zwiększenia przyswajania żelaza

Jest bardzo dobrym antyoksydantem, który skutecznie „wymiata” wolne rodniki generowane przez komórki w stanach zapalnych. 1-7;14

  • Regeneruje inne antyoksydanty (np. witaminę E).
  • Chroni DNA, lipidy i białka przed utlenianiem.
  • W obronie przed drobnoustrojami pobudza do aktywności substancje mające właściwości wirusobójcze i bakteriobójcze.

Duże zapotrzebowanie na witaminę C wykazuje mózg oraz układ immunologiczny. 3-13

Także zwiększony wysiłek fizyczny, stres, infekcje, ciąża, starszy wiek, choroba nowotworowa, chemio- i radioterapia oraz choroby reumatyczne wymagają dodatkowego zaopatrzenia organizmu w witaminę C.

Posiada właściwości obronne w stosunku do wielu substancji toksycznych np. rakotwórczego działania N-nitrozwiązków.2,12

Stymuluje również syntezę noradrenaliny, L-karnityny sprzyjających utrzymaniu niskiego poziomu tkanki tłuszczowej. Z tego względu witamina C może być przydatna w regulowaniu masy ciała.2,20

Odgrywa znaczącą rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, stymuluje proliferację limfocytów T w odpowiedzi na infekcje, wpływa na funkcje neutrofili. Wykazuje działanie antywirusowe i przeciwbakteryjne, zmniejsza nasilenie i czas trwania objawów przeziębienia.15,19

Witamina C, dzięki właściwościom antyoksydacyjnym odgrywa istotną rolę w profilaktyce rozwoju miażdżycy poprzez hamowanie oksydacji, lipoprotein o małej gęstości (LDL, ang. Low-Density lipoprotein), a także poprzez zmniejszanie przylegania leukocytów do endotelium ściany naczyń.5,7

Warto wiedzieć, że niewykorzystana przez organizm witamina C jest wydalana. Dlatego ważne jest, aby spożywać witaminę C regularnie w celu utrzymania odpowiedniego jej poziomu.

Jakie są objawy niedoboru witaminy C 2,17

 

  • szkorbut
  • osłabienie organizmu
  • zwiększona podatność na infekcje
  • zmniejszenie wydolności fizycznej
  • pogorszenie gojenia się ran
  • zaburzenia w tworzeniu kolagenu
  • krwawienie dziąseł
  • upośledzenie wszystkich innych procesów, w których witamina C jest niezbędna i bierze udział.
 

Dodatkowo długotrwałe niedobory witaminy C potęgować mogą powstawanie zmian nowotworowych oraz miażdżycowych, a także podwyższać ciśnienie tętnicze krwi.

Osoby starsze, w podeszłym wieku, alkoholicy, palacze, oraz osoby zażywające niektóre leki (np. aspirynę, sulfonamidy, barbiturany) należą do grupy narażonej na niedobory witaminy C.

Zwiększone zapotrzebowanie na Witaminę C występuje 17

  • u kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią,
  • w warunkach stresu,
  • u palaczy tytoniu, osób nadużywających alkohol,
  • podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych, tetracyklin, barbituranów, kortykosterydów,
  • u mieszkańców dużych miast (ze względu na wszechobecne zanieczyszczenia i toksyny),
  • w przebiegu gorączki, chorób zakaźnych, choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy,
  • przy regularnym braniu kwasu acetylosalicylowego lub innych salicylanów,
  • u osób w podeszłym wieku, poddawanym zabiegom operacyjnym, z urazami tkanek,
  • u osób prowadzących bardzo intensywny tryb życia.

Piśmiennictwo:

  1. K. Maćkowiak, L. Torliński; „Współczesne poglądy na rolę witaminy C w fizjologii i patologii człowieka”; Nowiny Lekarskie 2007, 76, 4, 349-356.
  2. K. Janda, M. Kasprzak, J. Wolska; „Witamina C - budowa, właściwości, funkcje i występowanie”; Pom J Life Sci 2015, 61,4, 419-425.
  3. http;/wiedzacc/witamina-c-kwas-ascorbinowy.html
  4. Hacisevki A.; ,,An overview of ascorbic acid biochemistry”; J.Fac. Pharm, 2009, 38, 3, 233-255.
  5. Naidu K.; “ Vitamin C in human health and disease is still a mystery? An overview”; Nutrition Journal, 2003, 2,7, 1-10.
  6. Sorice A. i wsp.; “Ascorbic Acid: Its Role in Immune System and Chronic Inflammation Diseases”; Mini-Reviews in Medicinal Chemistry 2014, 14, 5, 1-9.
  7. Iqbal K. i wsp.; ,,Biological significance of Ascorbic Acid (Vitamin C) in human health – A review”; Pakistan Journal of Nutrition, 2004, 3, 1, 5-13.
  8. Aghajanian P. i wsp.: ,,The roles and mechanisms of actions of vitamin C in bone: new developments”; J Bone Miner Res, 2015, 30 (11), 1944-1955.
  9. Desai Ch. i wsp.;”The Role of Vitamin Supplementation in the Prevention of Cardiovascular Disease Events”; Clin. Cardiol. 2014, 37, 9, 576–581.
  10. Grosso G. i wsp.; ,,Effects of Vitamin C on health: a review of evidence”; Front Biosci, 2013, Jun 1;18:1017-29.
  11. May J. i wsp.; ,,Ascorbic Acid Efficiently Enhances Neuronal Synthesis of Norepinephrine from Dopamine”; Brain Res Bull. 2013, 90, 35–42.
  12. Szymańska-Pasternak J. i wsp.; ,,Witamina C jako oręż w walce z rakiem”; Onkologia w Praktyce Klinicznej 2011, 7,1, 9–23.
  13. Ellulu M. i wsp.; ,,Effect of vitamin C on inflammation and metabolic markers in hypertensive and/or diabetic obese adults: a randomized controlled trial”; Drug Design, Development and Therapy 2015:9 3405–3412.
  14. Kulbacka J., Saczko J., Chwiłkowska A.; „Stres oksydacyjny w procesach uszkodzenia komórek”; Pol. Merk. Lek., 2009, XXVII, 157, 44.
  15. Chambial Sh., Dwivedi Sh.; “Vitamin C in Disease Prevention and Cure: An Overview”; Indian J Clin. Biochem. (Oct-Dec 2013); 28(4):314–328.
  16. Pullar J.M.,et al. " The roles of vitamin C in skin  heath; Nutrients 2017, 9, 866, 1-27
  17. Miktus M.; „Witaminy cz. II:Ogólna charakterystyka witaminy C”; Nutrition &Health , Rocznik 3, Nr 1(12), styczeń 2000
  18. Winkler S.; Extraordinary Implant Failure; Journal of Oral Implantology 2010; 36 (5): 391-400
  19. Jariwalla R. "Antiviral and Immunomodulatory Activities of Ascorbic Acid"
  20. Johnston C. et al. "Marginal vitamin Cstatus is associated with reduced fat oxidation during submaximal exercise in young adults.
  21. Birben E., Sahiner U.M., Sackesen C., Erzurum S., Kalayci O.; Oxidative stress and antioxidant defense; World Allergy Organization Journal 2012; 5:9–19
  22. Pham-Huy L., He H., Pham-Huy Ch.; Free radicals, antioxidants in disease and health; International Journal of Biomedical Science 2008; 4 (2): 89-96
  23. Rahal A., Kumar A., Singh V., Yadav B., Tiwari R., Chakraborty S., Dhama K.; Oxidative stress, prooxidants, and antioxidants: the interplay; BioMed Research International 2014; Article ID 761264; 1-19
  24. Abrahmsohn G.M., Halberstein R.A., Fregeolle S.; Vitamin C and dental healing: Testing and placebo effect; General dentistry 1993; 41 (6): 523-527
  25. Bsoul S., Terezhalmy G.T., Vitamin C in health and disease; Journal of Contemporary Dental Practice 2004; (5)2: 1-14

Ta strona używa ciastek. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień w przeglądarce.