FOT. powyżej i po lewej.: Albert von Szent-Györgyi

Witamina C

Ważne informacje o Witaminie C 1-3

Witaminę C odkrył w 1928 r. noblista Albert Szent-Györgyi.

Witamina C jest najbardziej znaną i popularną witaminą potrzebną do prawidłowego przebiegu wielu procesów życiowych. Największe jej ilości znajdują się w narządach o dużej aktywności metabolicznej m.in. w nadnerczach, mózgu, trzustce, żołądku i w płucach.

Dzienne minimalne zapotrzebowanie na witaminę C jest największe spośród wszystkich witamin. Wynosi ono u dorosłego człowieka około 1 mg/kg masy ciała, u niemowląt i dzieci około 2 mg/kg masy ciała. Zapotrzebowanie na witaminę C wzrasta u kobiet w ciąży i karmiących (około 1,5 mg/kg masy ciała) oraz w różnych stanach chorobowych (nadciśnieniu tętniczym, cukrzycy, u osób hemodializowanych), u osób palących papierosy, a także u ludzi będących pod wpływem stresu. Wzrasta również przy ciężkim, długotrwałym wysiłku fizycznym, podczas wymiotów, braku łaknienia oraz zaburzeń czynności jelit.

Ze względu na brak enzymu oksydazy L-gulonolaktonowej, organizm ludzki nie ma zdolności wytwarzania witaminy C samodzielnie i musi pobierać ją wraz z pożywieniem i/ lub suplementować.

Witamina C

WITAMINA C MOŻE BYĆ STOSOWANA:

  • w celu wspomagania prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego
  • w celu wspomagania prawidłowej produkcji kolagenu - dla prawidłowego funkcjonowania naczyń krwionośnych, chrząstki i kości
  • w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym - wywołanym m.in. przez:21-23
    - stres,
    - używki,
    - intensywny, regularny wysiłek fizyczny,
    - niewłaściwą dietę,
    - zanieczyszczenie środowiska (np. pestycydami, metalami ciężkimi),
    - nasiloną ekspozycję na promieniowanie słoneczne,
    - wiek.
  • w stomatologii - witamina C uczestniczy w tworzeniu kolagenu obecnego w zębinie i kościach, wspomagając ich prawidłowe funkcjonowanie, co odgrywa istotne znaczenie np. w implantologii, chirurgii szczękowej18,24,25
  • jako witamina piękności - witamina C pomaga w prawidłowej produkcji kolagenu, ktory stanowi główny budulec skóry właściwej16
  • w celu zwiększenia przyswajania żelaza

Jest bardzo dobrym antyoksydantem, który skutecznie „wymiata” wolne rodniki, zmniejszając ilość uszkodzeń na poziomie DNA, ale również uszkodzeń białek i lipidów ¹,²

  • Bierze udział w regeneracji utlenionych form witaminy E wzmacniając tym samym efekt antyoksydacyjny
  • Dzięki właściwością przeciwutleniającym, chroni komórki układu odpornościowego (m.in. komórki neutrofili, limfocytów, makrofagów) przed stresem oksydacyjnym, znacznie zwiększonym podczas infekcji na skutek produkcji endogennych rodników, wspomagając tym samym odporność organizmu²⁶
  • Obniżony poziom witaminy C obserwuje się u pacjentów:
    - hospitalizowanych 26,27,
    - w stanie krytycznym28,
    - z białaczką, u osób, których wystepuje zaburzona funkcja krwiotwórczych komórek macierzystych (HSC) spowodowane mutacją białek TETZ29-31

Posiada właściwości obronne w stosunku do wielu substancji toksycznych np. rakotwórczego działania N-nitrozwiązków.2,12

Stymuluje również syntezę noradrenaliny, L-karnityny sprzyjających utrzymaniu niskiego poziomu tkanki tłuszczowej. Z tego względu witamina C może być przydatna w regulowaniu masy ciała.2,20

Odgrywa znaczącą rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, stymuluje proliferację limfocytów T w odpowiedzi na infekcje, wpływa na funkcje neutrofili. Wykazuje działanie antywirusowe i przeciwbakteryjne, zmniejsza nasilenie i czas trwania objawów przeziębienia.15,19

Witamina C, dzięki właściwościom antyoksydacyjnym odgrywa istotną rolę w profilaktyce rozwoju miażdżycy poprzez hamowanie oksydacji lipoprotein o małej gęstości (LDL, ang. Low-Density Lipoprotein), a także poprzez zmniejszanie przylegania leukocytów do endotelium ściany naczyń.5,7

Warto wiedzieć, że niewykorzystana przez organizm witamina C jest wydalana. Dlatego ważne jest, aby spożywać witaminę C regularnie w celu utrzymania odpowiedniego jej poziomu.

Jakie są objawy niedoboru witaminy C 2,17

 

  • szkorbut
  • osłabienie organizmu
  • zwiększona podatność na infekcje
  • zmniejszenie wydolności fizycznej
  • pogorszenie gojenia się ran
  • zaburzenia w tworzeniu kolagenu
  • krwawienie dziąseł
  • upośledzenie wszystkich innych procesów, w których witamina C jest niezbędna i bierze udział.
 

Dodatkowo długotrwałe niedobory witaminy C potęgować mogą powstawanie zmian nowotworowych oraz miażdżycowych, a także podwyższać ciśnienie tętnicze krwi.

Osoby starsze, w podeszłym wieku, alkoholicy, palacze, oraz osoby zażywające niektóre leki (np. aspirynę, sulfonamidy, barbiturany) należą do grupy narażonej na niedobory witaminy C.

Zwiększone zapotrzebowanie na Witaminę C występuje 17

  • u kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią,
  • w warunkach stresu,
  • u palaczy tytoniu, osób nadużywających alkohol,
  • podczas stosowania tabletek antykoncepcyjnych, tetracyklin, barbituranów, kortykosterydów,
  • u mieszkańców dużych miast (ze względu na wszechobecne zanieczyszczenia i toksyny),
  • w przebiegu gorączki, chorób zakaźnych, choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy,
  • przy regularnym braniu kwasu acetylosalicylowego lub innych salicylanów,
  • u osób w podeszłym wieku, poddawanym zabiegom operacyjnym, z urazami tkanek,
  • u osób prowadzących bardzo intensywny tryb życia.

Piśmiennictwo:

  1. K. Maćkowiak, L. Torliński; „Współczesne poglądy na rolę witaminy C w fizjologii i patologii człowieka”; Nowiny Lekarskie 2007, 76, 4, 349-356.
  2. K. Janda, M. Kasprzak, J. Wolska; „Witamina C - budowa, właściwości, funkcje i występowanie”; Pom J Life Sci 2015, 61,4, 419-425.
  3. Zielińska-Pisklak M; Szeleszczuk Ł, Kuras M, " Rola witaminy C i cynku we wspomaganiu układu odpornościowego" lekwpolsce.pl; vol23, nr 11-12'13 (217/272)
  4. Hacisevki A.; ,,An overview of ascorbic acid biochemistry”; J.Fac. Pharm, 2009, 38, 3, 233-255.
  5. Naidu K.; “ Vitamin C in human health and disease is still a mystery? An overview”; Nutrition Journal, 2003, 2,7, 1-10.
  6. Sorice A. i wsp.; “Ascorbic Acid: Its Role in Immune System and Chronic Inflammation Diseases”; Mini-Reviews in Medicinal Chemistry 2014, 14, 5, 1-9.
  7. Iqbal K. i wsp.; ,,Biological significance of Ascorbic Acid (Vitamin C) in human health – A review”; Pakistan Journal of Nutrition, 2004, 3, 1, 5-13.
  8. Aghajanian P. i wsp.: ,,The roles and mechanisms of actions of vitamin C in bone: new developments”; J Bone Miner Res, 2015, 30 (11), 1944-1955.
  9. Desai Ch. i wsp.;”The Role of Vitamin Supplementation in the Prevention of Cardiovascular Disease Events”; Clin. Cardiol. 2014, 37, 9, 576–581.
  10. Grosso G. i wsp.; ,,Effects of Vitamin C on health: a review of evidence”; Front Biosci, 2013, Jun 1;18:1017-29.
  11. May J. i wsp.; ,,Ascorbic Acid Efficiently Enhances Neuronal Synthesis of Norepinephrine from Dopamine”; Brain Res Bull. 2013, 90, 35–42.
  12. Szymańska-Pasternak J. i wsp.; ,,Witamina C jako oręż w walce z rakiem”; Onkologia w Praktyce Klinicznej 2011, 7,1, 9–23.
  13. Ellulu M. i wsp.; ,,Effect of vitamin C on inflammation and metabolic markers in hypertensive and/or diabetic obese adults: a randomized controlled trial”; Drug Design, Development and Therapy 2015:9 3405–3412.
  14. Kulbacka J., Saczko J., Chwiłkowska A.; „Stres oksydacyjny w procesach uszkodzenia komórek”; Pol. Merk. Lek., 2009, XXVII, 157, 44.
  15. Chambial Sh., Dwivedi Sh.; “Vitamin C in Disease Prevention and Cure: An Overview”; Indian J Clin. Biochem. (Oct-Dec 2013); 28(4):314–328.
  16. Pullar J.M.,et al. " The roles of vitamin C in skin  heath; Nutrients 2017, 9, 866, 1-27
  17. Miktus M.; „Witaminy cz. II:Ogólna charakterystyka witaminy C”; Nutrition &Health , Rocznik 3, Nr 1(12), styczeń 2000
  18. Winkler S.; Extraordinary Implant Failure; Journal of Oral Implantology 2010; 36 (5): 391-400
  19. Jariwalla R. "Antiviral and Immunomodulatory Activities of Ascorbic Acid"; Subcellunal Biochemistry 1996,25: 213-31
  20. Johnston C. et al. "Marginal vitamin Cstatus is associated with reduced fat oxidation during submaximal exercise in young adults; Nitrition&Metabolizm 2006; 3:35
  21. Birben E., Sahiner U.M., Sackesen C., Erzurum S., Kalayci O.; Oxidative stress and antioxidant defense; World Allergy Organization Journal 2012; 5:9–19
  22. Pham-Huy L., He H., Pham-Huy Ch.; Free radicals, antioxidants in disease and health; International Journal of Biomedical Science 2008; 4 (2): 89-96
  23. Rahal A., Kumar A., Singh V., Yadav B., Tiwari R., Chakraborty S., Dhama K.; Oxidative stress, prooxidants, and antioxidants: the interplay; BioMed Research International 2014; Article ID 761264; 1-19
  24. Abrahmsohn G.M., Halberstein R.A., Fregeolle S.; Vitamin C and dental healing: Testing and placebo effect; General dentistry 1993; 41 (6): 523-527
  25. Bsoul S., Terezhalmy G.T., Vitamin C in health and disease; Journal of Contemporary Dental Practice 2004; (5)2: 1-14
  26. Robitaille L., Hoffer L., "A simple method for plasma total Vitamin C Analysis suitable for routine clinical laboratory use" April 2016with520

  27. Weng Y et al., Effects of vitamin C and Vitamin D administration on mood and distress in acutely hospitalized patients" Sep;98(3):705-11
  28. Scharah Ch. J. et al., "Total vitamin C, ascorbic ecool, and dehydroascorbic acool concentration"
  29. Schonberger K., Cabezas- Wallscheid N., "C-ing a New Way to Fight Leukemia" November 2, 2017
  30. Miller P.G., Ebert B.L., Vitamin C regulates stem cells and cancer, Nature 2017, vol. 549, 462–464
  31. Gillberg L., et al., " Vitamin C - A new player in regulation of the cancer epigenome" Seminars in Cancer Biology

Ta strona używa ciastek. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień w przeglądarce.